ABD’den Türk Havacılık Şirketine Boeing 777 Suçlaması

ABD yönetiminin İran havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırım paketinin Türkiye bağlantısına ilişkin ayrıntılar ortaya çıktı. ABD Hazine Bakanlığı, Türkiye merkezli Sky Phoenix’in ABD menşeli üç Boeing 777 uçağının İranlı Mahan Air’e ulaştırılmasında aracılık yaptığını öne sürdü.

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Sky Phoenix’in yanı sıra Türkiye merkezli S Sistem ve Mes Cargo’yu da Mahan Air ile bağlantılı faaliyetler gerekçesiyle yaptırım listesine aldı.

Üç Türk şirketi, İran havacılık sektörüne yönelik toplam 36 hedefi kapsayan geniş yaptırım paketinde yer aldı.

İddianın Merkezinde Üç Boeing 777 Var

ABD Hazine Bakanlığı’nın açıklamasına göre Sky Phoenix, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli ECT Aviation Support LLC ile birlikte ABD menşeli uçakların Mahan Air’e transferinde aracı olarak görev yaptı.

Söz konusu uçakların daha önce başka filolarda hizmet verdiği ve aktif filodan çıkarıldıktan sonra ECT Aviation Support üzerinden işlem gördüğü belirtildi.

ABD makamları, uçaklara bu süreçte geçici tesciller verildiğini ve transferlerin Birleşik Arap Emirlikleri ile Umman üzerinden gerçekleştirildiğini öne sürüyor.

2026 yazında gerçekleştirildiği belirtilen operasyonun sonucunda üç Boeing 777’nin Mahan Air filosuna ulaştığı iddia ediliyor.

Washington, kullanılan yöntemin Mahan Air’in geçmişte yaptırımları aşmak amacıyla gerçekleştirdiğini öne sürdüğü uçak transferleriyle benzerlik taşıdığını savunuyor.

Sky Phoenix Yaptırım Listesine Alındı

OFAC, Türkiye merkezli Sky Phoenix Hava Yolları Taşımacılığı Ticaret Limited Şirketi’ni Mahan Air’e maddi veya teknolojik destek, mal veya hizmet sağladığı gerekçesiyle yaptırım kapsamına aldı.

ABD Hazine Bakanlığı’nın açıklamasında Birleşik Arap Emirlikleri merkezli ECT Aviation Support da aynı uçak transferi operasyonunun diğer önemli aracısı olarak gösteriliyor.

ECT Aviation Support ile bağlantılı bazı kişi ve şirketler de yaptırım listesine dahil edildi.

ABD’nin bu hamlesiyle İran’a uçak ulaştırıldığı öne sürülen tedarik ve transfer zincirinin yalnızca İran’daki tarafları değil, üçüncü ülkelerde faaliyet gösteren aracıları da hedef aldığı görülüyor.

İki Türk Lojistik Şirketi Daha Listede

Yaptırımlar Sky Phoenix ile sınırlı kalmadı.

Türkiye merkezli S Sistem Lojistik Hizmetler Anonim Şirketi ve Mes Cargo Transportation Tourism and Foreign Trade Limited Company de OFAC listesine alındı.

ABD Hazine Bakanlığı, S Sistem’in Mahan Air adına İran’a yönelik çeşitli sevkiyatları koordine ettiğini öne sürdü.

Washington’ın açıklamasında söz konusu sevkiyatlar arasında insansız hava araçlarında kullanılabilecek bileşenler ile endüstriyel ekipmanların bulunduğu iddia edildi.

Mes Cargo’nun ise Mahan Air için genel satış acentesi olarak faaliyet gösterdiği ve havayolu adına çeşitli kargo sevkiyatlarının koordinasyonunda görev aldığı belirtildi.

Böylece ABD’nin son İran havacılık yaptırımlarında Türkiye merkezli üç şirket doğrudan listeye girmiş oldu.

Mahan Air 2011’den Beri ABD Yaptırımları Altında

Tahran merkezli Mahan Air uzun süredir ABD yaptırım rejiminin hedefindeki havayollarından biri.

ABD Hazine Bakanlığı, Mahan Air’i 2011 yılında İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü’ne finansal, maddi ve teknolojik destek sağladığı iddiasıyla yaptırım listesine almıştı.

Buna rağmen Mahan Air uluslararası yolcu ve kargo operasyonlarını sürdürmeye devam ediyor.

Havayolunun operasyonlarında son dönemde Boeing 777 uçaklarının da kullanılmaya başlanması, ABD makamlarının özellikle Amerikan menşeli uçak ve havacılık teknolojilerinin İran’a nasıl ulaştığı konusuna odaklanmasına neden oldu.

Boeing’in ABD merkezli bir üretici olması nedeniyle uçakların ve belirli parça ile teknolojilerin İran’a transferi ABD’nin ihracat kontrolü ve yaptırım mevzuatı açısından ayrıca önem taşıyor.

Mahan Air İstanbul Uçuşlarını Sürdürüyor

Yaptırımlara rağmen Mahan Air’in Türkiye operasyonları devam ediyor.

Güncel uçuş kayıtlarında havayolunun Tahran İmam Humeyni Uluslararası Havalimanı ile İstanbul Havalimanı arasındaki seferlerini sürdürdüğü görülüyor.

Eylül ayının ilk haftasında iki şehir arasında düzenli seferler gerçekleştiren Mahan Air’in önümüzdeki günler için de İstanbul uçuşları programda bulunuyor.

Dolayısıyla Washington’ın yeni yaptırım kararının Mahan Air’in Türkiye operasyonları ve havayoluna hizmet sağlayan şirketler üzerindeki olası etkileri de yakından takip edilecek.

ABD, İran’ın Uluslararası Havacılık Ağını Hedef Alıyor

Sky Phoenix, S Sistem ve Mes Cargo’ya yönelik karar, ABD’nin İran havacılığına karşı uyguladığı daha geniş yaptırım paketinin bir parçasını oluşturuyor.

OFAC, 8 Eylül’de İran havacılık sektörüne destek sağladığını ileri sürdüğü toplam 36 hedef hakkında yaptırım kararı açıkladı.

Bunların arasında İran’daki havayollarının yanı sıra Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Malezya ve Kazakistan gibi ülkelerde faaliyet gösteren aracı şirketler ve hizmet sağlayıcılar bulunuyor.

Washington özellikle İran’ın üçüncü ülkelerde kurulan şirketler, geçici uçak tescilleri ve karmaşık transfer rotaları kullanarak ABD menşeli uçak, parça ve havacılık teknolojilerine ulaşmaya çalıştığını savunuyor.

ABD Hazine Bakanlığı bu nedenle havayolları, finans kuruluşları, uçak sahipleri, leasing şirketleri, bakım kuruluşları ve havacılık tedarik zincirindeki diğer şirketlerden İran bağlantılı işlemlerde daha dikkatli olmalarını istiyor.

Üç Havacılık Yetkilendirmesi de Askıya Alındı

Washington aynı yaptırım paketi kapsamında İran havacılığına ilişkin daha önce tanınan üç yetkilendirmeyi de askıya aldı.

Bu adım, ABD menşeli veya ABD kontrolündeki ticari uçakların yabancı havayolları tarafından İran’a uçurulmasına ilişkin bazı izinleri de etkiliyor.

Havacılık emniyetiyle doğrudan bağlantılı taleplerin ise OFAC tarafından vaka bazında değerlendirilebileceği bildirildi.

Bu nedenle yeni yaptırım paketinin etkileri yalnızca Mahan Air veya İranlı havayollarıyla sınırlı kalmayabilir. İran’a uçan yabancı taşıyıcılar, uçak sahipleri, leasing şirketleri, MRO kuruluşları ve havacılık tedarikçileri açısından da yeni uyum süreçleri gündeme gelebilir.

Gözler Türkiye’deki Üç Şirkette

ABD’nin son kararıyla birlikte yaptırım listesindeki Sky Phoenix, S Sistem ve Mes Cargo’nun bundan sonraki uluslararası faaliyetleri de yakından izlenecek.

ABD yaptırım rejimi kapsamında listeye alınan kişi ve şirketlerin ABD’deki veya ABD’li kişi ve kuruluşların kontrolündeki mal varlıkları bloke edilebiliyor. ABD kişi ve kuruluşlarının da gerekli izin bulunmadan bu şirketlerle belirli işlemleri gerçekleştirmeleri yasaklanıyor.

Özellikle uluslararası havacılığın dolar bazlı finansman, sigorta, leasing, uçak parçası, bakım ve küresel tedarik zincirlerine yüksek derecede bağımlı olması, bu tür yaptırımların etkisini doğrudan ABD sınırlarının ötesine taşıyabiliyor.

Ancak Sky Phoenix’in üç Boeing 777’nin transferine aracılık ettiği, S Sistem’in Mahan Air adına sevkiyat gerçekleştirdiği ve Mes Cargo’nun Mahan Air’e hizmet verdiğine ilişkin gerekçelerin ABD Hazine Bakanlığı tarafından ortaya konulan iddialar olduğu unutulmamalı.

Türkiye merkezli şirketlerin söz konusu iddialara ilişkin vereceği yanıtlar ve yaptırım kararının şirketlerin faaliyetleri üzerindeki etkileri önümüzdeki dönemde takip edilecek.